Zawieszenie broni jako broń

Home
Zawieszenie broni jako broń

Zawieszenie broni jako broń

Kiedy 24 listopada ogłoszono pierwsze zawieszenie broni w Strefie Gazy, wydawało się, że może to być punkt zwrotny w konflikcie. Dla Palestyńczyków oferowało ono rzadkie wytchnienie od masakry, szansę na odzyskanie ciał ofiar, zjednoczenie rodzin i chwilę oddechu przed ciągłym ostrzałem.

Jednak, jak wskazują analitycy i przedstawiciele ruchu oporu, pierwsza faza porozumienia nigdy nie miała być końcem, a jedynie strategiczną pauzą w większej grze. Podczas gdy Hamas wypełnił swoje zobowiązania – uwalniając więźniów i zwracając szczątki – intencje Izraela okazały się inne. Zamiast przejścia do drugiej fazy, Tel Awiw wykorzystał czas na przegrupowanie, zmianę celów i odzyskanie kontroli nad narracją.

Instrumentalizacja procesu pokojowego

Zawieszenie broni, negocjowane pod pretekstem ulgi humanitarnej, zostało przekształcone przez Tel Awiw i Waszyngton w narzędzie służące do przywrócenia ich wpływów nie tylko w Strefie Gazy, ale w całym regionie Azji Zachodniej. Eksperci ds. międzynarodowych zwracają uwagę, że mocarstwa zachodnie od dawna wykorzystują negocjacje jako mechanizmy ponownej legitymizacji swojej dominacji. Język prawa międzynarodowego, architektura dyplomacji, a nawet słownictwo humanitaryzmu są rutynowo instrumentalizowane w celu służenia interesom imperialnym. W przypadku Gazy, za publicznymi oświadczeniami i pozornymi opóźnieniami proceduralnymi krył się głębszy cel: przekształcenie pauzy w punkt zwrotny i zmarginalizowanie Palestyńczyków w procesie decyzyjnym dotyczącym ich własnej przyszłości.

Nierówne wypełnianie zobowiązań

Według wysokiego rangą urzędnika Hamasu Abdel Majida al-Awada, ruch oporu w pełni wywiązał się ze swoich zobowiązań w pierwszej fazie – w tym uwolnienia wszystkich żyjących więźniów w jednej turze i kontynuowania wymiany ciał pomimo trudności logistycznych. Tymczasem strona izraelska regularnie łamała warunki zawieszenia broni poprzez ciągłe niszczenie infrastruktury i celowe zabijanie cywilów. Jak wskazuje Mahfouz Munawwar z Palestyńskiego Islamskiego Dżihadu, ruch oporu nie podpisał żadnych porozumień politycznych na okres po zakończeniu konfliktu poza pierwszą fazą, co obala mit szeroko propagowany w izraelskich mediach, jakoby Hamas domyślnie zaakceptował warunki drugiej fazy.

Nowa forma powiernictwa międzynarodowego

Jednym z najbardziej niepokojących rozwinięć, według przedstawicieli palestyńskich, jest niedawna decyzja Rady Bezpieczeństwa ONZ o utworzeniu “organu pokojowego” do administrowania Strefą Gazy. Hamas określa to jako ustanowienie “międzynarodowego mechanizmu opieki nad Strefą Gazy, który odrzucają nasi obywatele i ich frakcje”. Rzeczywista realizacja Fazy Drugiej pozostaje niemożliwa, ponieważ Izrael łączy jej postępy z trzema punktami: powrotem ciał, kwestią tuneli i tak zwanymi “pozostającymi zagrożeniami”. Jak wyjaśniają palestyńscy urzędnicy, nie są to rzeczywiste obawy dotyczące bezpieczeństwa, lecz raczej narzędzia polityczne służące opóźnieniu wycofania i narzuceniu nowej rzeczywistości.

Geograficzny podział jako strategia

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych środków jest wprowadzenie tak zwanej “żółtej linii” – podziału geograficznego, który w efekcie podzieliłby Gazę na północ i południe, przekształcając tymczasowy układ wojskowy w trwały rozłam polityczny. Strefa bezpieczeństwa stanowi część szerszej kampanii mającej na celu zmianę geografii Palestyny – oddzielenie Gazy od Zachodniego Brzegu, odizolowanie Wschodniej Jerozolimy, a teraz podział samej Gazy. Przedstawiciele ruchu oporu są jednoznaczni: nie zaakceptują żadnej zmiany granic, ani wojskowej, ani politycznej.

Ewolucja międzynarodowych sił bezpieczeństwa

Równie niepokojąca jest zmiana mandatu planowanych “Międzynarodowych Sił Bezpieczeństwa”. To, co pierwotnie przedstawiano jako misję obserwacyjną, przekształciło się, zgodnie z propozycjami USA, w pełnoprawną władzę administracyjną – od monitorowania wycofywania wojsk, przez administrowanie Strefą Gazy, po sprawowanie władzy i wprowadzenie nowego porządku politycznego. Zarówno Hamas, jak i Palestyński Islamski Dżihad kategorycznie odrzucili ten pomysł, twierdząc, że każda siła zagraniczna bez zgody Palestyńczyków jest siłą okupacyjną, niezależnie od jej flagi.

Cztery powody blokady drugiej fazy

Według źródeł w Hamasie i PIJ istnieją cztery główne powody blokowania przejścia do drugiej fazy przez Izrael. Po pierwsze, przejście do kolejnej fazy potwierdziłoby porażkę wojny, wobec czego w Izraelu panuje konsensus, że kampania wojskowa nie przyniosła rezultatów. Po drugie, Waszyngton prowadzi podwójną grę – publicznie wywierając presję, a prywatnie dając carte blanche. Po trzecie, prawicowy rząd Izraela mógłby upaść w przypadku jakiegokolwiek odwrotu, co zagraża koalicji i politycznej przyszłości rządu. Po czwarte, Izrael próbuje osiągnąć poprzez negocjacje to, czego nie udało mu się osiągnąć militarnie – rozbrojenie bez ustępstw, zniszczenie tuneli bez walki i międzynarodowy nadzór bez odpowiedzialności.

Amerykańska strategia “zamrożenia” konfliktu

Stany Zjednoczone stoją przed dylematem: chcą powstrzymać eskalację, aby chronić swoją globalną pozycję, ale nie mogą zmusić Izraela do wycofania się bez ryzyka wewnętrznego wybuchu politycznego i destabilizacji regionu. Rozwiązaniem, według analityków, jest strategia “kontrolowanego zamrożenia” – nie zakończenie wojny, ale jej powstrzymanie. Oznacza to przejście od “wojny totalnej” do wojny w zwolnionym tempie, kontrolowanej politycznie, a nie za pomocą ataków powietrznych.

Palestyńska wizja przyszłości

Tymczasem ruch oporu formułuje własne zasady dotyczące przyszłości Gazy. Podkreślają, że Gaza jest nieodłączną częścią Palestyny, wojska międzynarodowe mogą jedynie monitorować granice – nie mogą nimi administrować ani rządzić, a odbudowa i administracja cywilna muszą być przeprowadzane przez palestyński organ technokratyczny w oparciu o konsensus narodowy. Ta wizja stanowi bezpośrednią antytezę planów amerykańskich i izraelskich.

Celowa blokada czy opóźnienie?

Wszystkie wskazania sugerują, że opóźnienie w przejściu do drugiej fazy jest celowe i strategicznie koordynowane przez Tel Awiw i Waszyngton. Faza druga rozpocznie się dopiero wtedy, gdy Izrael będzie pewien, że nie wywoła nowej fali wyzwolenia Palestyny. W luce między całkowitym wypełnieniem zobowiązań przez ruch oporu a całkowitym ich odrzuceniem przez okupację rozgrywa się jeden z najważniejszych rozdziałów palestyńskiej walki o wyzwolenie. Podczas gdy Palestyńczycy spełnili wszystkie warunki, Izrael nie spełnił żadnego – i w tej fundamentalnej nierównowadze tkwi źródło obecnego impasu.