• 28 lis, 2025
• Natasza El Mejri
• No comment

Włochy: Sąd zatwierdza ekstradycję domniemanego sabotażysty Nord Stream

Włoski wymiar sprawiedliwości wydał decyzję, która może mieć kluczowe znaczenie dla jednej z najgłośniejszych spraw międzynarodowego szpiegostwa i sabotażu ostatnich lat. Sąd Apelacyjny w Bolonii zatwierdził ekstradycję do Niemiec ukraińskiego obywatela, Siergieja K., uznawanego za jednego z domniemanych sprawców ataku na gazociągi Nord Stream. Decyzja ta jest kolejnym, ale prawdopodobnie nie ostatnim, rozdziałem w zawiłej batalii prawnej, która uwidacznia napięcia na styku polityki, dyplomacji i wymiaru sprawiedliwości w Unii Europejskiej.

Adwokat podejrzanego, znany włoski prawnik Nicola Canestrini, niezwłocznie zapowiedział złożenie apelacji do włoskiego Sądu Kasacyjnego (Corte di Cassazione). Jego zdaniem, postępowanie obarczone jest poważnymi naruszeniami proceduralnymi, które podważają nie tylko jego legalność, ale także fundamentalne gwarancje rzetelnego procesu.

Sprawa Siergieja K. przestała być zatem jedynie kwestią ekstradycji pojedynczego człowieka, a stała się testem dla europejskiego systemu współpracy sądowej.

Wakacje, które zakończyły się aresztowaniem

Siergiej K. został zatrzymany w ubiegłym roku w spektakularnych okolicznościach. Mężczyzna, obywatel Ukrainy, spędzał wakacje z żoną i dziećmi na malowniczym wybrzeżu Adriatyku. Spokojny wypoczynek przerwało wykonanie europejskiego nakazu aresztowania, wystawionego przez niemieckie władze. Od tamtej pory mężczyzna przebywa w więzieniu o zaostrzonym rygorze w północnych Włoszech, a jego rodzina wróciła do Ukrainy.

Niemiecka Prokuratura Federalna oskarża go o współudział w spowodowaniu eksplozji w byłym niemiecko-rosyjskim projekcie energetycznym oraz o „niekonstytucyjny sabotaż”. Według śledczych, Siergiej K. jest jednym z domniemanych pomysłodawców i koordynatorów ataków z września 2022 roku, kiedy to seria eksplozji na dnie Morza Bałtyckiego unieruchomiła trzy z czterech nitek gazociągów Nord Stream 1 i Nord Stream 2, wstrząsając fundamentami europejskiej bezpieczeństwa energetycznego.

Długa droga przez sądy: od zielonego światła do zwrotu akcji

Droga prawna prowadząca do obecnej decyzji była wyboista i pełna niespodziewanych zwrotów. Początkowo sąd w Bolonii wyraził zgodę na ekstradycję już we wrześniu. Jednak obrońca, Nicola Canestrini, nie poddał się i złożył apelację. Wówczas Sąd Kasacyjny dokonał niespodziewanego ruchu, wstrzymując ekstradycję i odsyłając sprawę z powrotem do sądu w Bolonii.

Powód tej decyzji był znaczący i wskazywał na poważne uchybienia. Otóż pierwotny sąd w Bolonii uzasadnił ekstradycję podejrzeniem terroryzmu, podczas gdy w niemieckim nakazie aresztowania jako zarzut figurował wyłącznie sabotaż. Włoscy sędziowie najwyższego szczebla uznali tę samowolną „przekwalifikowanie faktów” za bezprawne, kwestionując tym samym podstawy wcześniejszej decyzji. Ten incydent rzucił cień na rzetelność części włoskiego wymiaru sprawiedliwości w tej sprawie.

Argumenty obrony: więcej niż tylko proceduralne spory

Nicola Canestrini w swoich zapowiedziach dotyczących nowej apelacji wskazał kluczowe argumenty, które mają przekonać Sąd Kasacyjny. Jego linia obrony sięga znacznie głębiej niż kwestionowanie błędów proceduralnych.

Po pierwsze, prawnik zapowiada, że będzie domagał się unieważnienia dowodów wykorzystywanych w postępowaniu, które – jak twierdzi – pochodzą z postępowań uznanych już przez Sąd Kasacyjny za nieważne. Po drugie, Canestrini podnosi kwestię naruszenia zasady wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi UE. Jego zdaniem, zaufanie to nie może być „ślepe”, lecz musi „opierać się na skutecznym nadzorze nad prawami podstawowymi” w państwie wzywającym.

Najciekawszym i najbardziej złożonym prawnie argumentem jest kwestia immunitetu. Adwokat zapowiada, że będzie domagał się zbadania „kwestii immunitetu funkcjonalnego i politycznego charakteru zarzucanego przestępstwa sabotażu”. W praktyce może to oznaczać, że obrona będzie próbowała dowieść, iż sabotaż Nord Stream był aktem politycznym, a nie zwykłym przestępstwem, co mogłoby mieć wpływ na dopuszczalność ekstradycji.

„Będziemy kontynuować walkę, dopóki sąd nie zbada ostatecznie kwestii prawa międzynarodowego i immunitetu, których Włochy jak dotąd odmawiają” – stwierdził stanowczo Canestrini.

Międzynarodowy kontekst: śledztwo, tropy i polski precedens

Sprawa Siergieja K. nie toczy się w próżni. Niemieckie śledztwo w sprawie sabotażu, przez wielu komentatorów opisywane jako prowadzone w „żółwim tempie”, koncentruje się na niewielkiej grupie obywateli Ukrainy. Według niemieckiej prokuratury, grupa ta, korzystając z jachtu „Andromeda”, który wypłynął z Rostocku, dotarła w rejon gazociągów i przy udziale czterech nurków podłożyła ładunki wybuchowe na głębokości około 80 metrów.

Niemieckie władze stanowczo odrzuciły inne tropy, w tym głośną teorię amerykańskiego dziennikarza śledczego Seymoura Hersha, który sugerował zaangażowanie Stanów Zjednoczonych. Tym samym wersja o ukraińskich sprawcach stała się oficjalną linią śledztwa.

Co istotne, Siergiej K. jest jedynym podejrzanym z domniemanej grupy, którego udało się zatrzymać. Polska, w odróżnieniu od Włoch, niedawno wstrzymała ekstradycję kolejnego Ukraińca, Władimira S., również podejrzanego o udział w sabotażu. Decyzja ta była poparta stanowczymi wypowiedziami czołowych polskich polityków, w tym premiera Donalda Tuska, którzy sprzeciwiali się wydaniu podejrzanego Niemcom. Ten polski precedens z pewnością będzie wzmocnieniem dla argumentacji obrony Siergieja K.

Co dalej z „jedynym ujętym sabotażystą”?

W chwili obecnej Siergiej K. pozostaje w więzieniu we Włoszech, czekając na rozpatrzenie swojej apelacji przez Sąd Kasacyjny. Jego pozycja jest niezwykle trudna – przez pewien czas prowadził nawet strajk głodowy, co świadczy o desperacji i determinacji w walce o uniknięcie ekstradycji.

Jeśli ostatecznie trafi do Niemiec, czeka go proces przed sądem w Hamburgu. Będzie to pierwszy proces, który rzuci światło na szczegóły jednej z największych zagadek ostatnich lat. Dla Niemiec jest to szansa na wykazanie postępów w śledztwie, które spotkało się z krytyką za brak widocznych rezultatów. Dla międzynarodowej opinii publicznej – możliwość usłyszenia szczegółów o tym, kto i w jaki sposób był w stanie przeprowadzić tak skomplikowaną i śmiałą operację sabotażową.

Decyzja włoskiego sądu to zatem nie tylko suchy zapis prawniczy. To kolejne ogniwo w łańcuchu zdarzeń, które testuje granice europejskiej współpracy, niezależność wymiaru sprawiedliwości od polityki i wreszcie – poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, komu tak naprawdę przeszkadzały gazociągi na dnie Bałtyku. Sprawa Siergieja K. jest mikrokosmosem, w którym odbijają się wszystkie geopolityczne napięcia współczesnej Europy.