• 25 wrz, 2025
• Natasza El Mejri
• No comment

Wiatr zmian w Nowym Jorku

Przemówienie Donalda Trumpa podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku miało być momentem definiującym jego powrót na światową scenę polityczną. I choć samo wystąpienie obfitowało w charakterystyczne dla niego prowokacje i ostre ataki, to prawdziwy przekaz wyłonił się dopiero w następnych godzinach, podczas spotkań na marginesie szczytu. Prezydent Stanów Zjednoczonych nie pozostawił wątpliwości: era amerykańskiego zaangażowania na Ukrainie na dotychczasowych zasadach dobiega końca. Jednak zamiast klarownego planu wycofania, zaprezentował serię pozornie sprzecznych sygnałów, które zasiały dezorientację wśród sojuszników i przeciwników. Kulminacją tego był zadziwiający zwrot w stanowisku wobec Kijowa, który każe postawić pytanie: czy to cyniczna gra, czy przemyślana zmiana strategii?

Ciekawe wieści z Nowego Jorku: Co oznacza zwrot Trumpa o 180 stopni?

Samo przemówienie Trumpa w sali Zgromadzenia Ogólnego było kwintesencją jego politycznego stylu. Prezydent, wykorzystując nawet drobne incydenty techniczne – jak zepsuty prompter czy awaria ruchomych schodów, na których omal nie upadła pierwsza dama – jako metaforę niesprawności międzynarodowych instytucji, wypowiedział wojnę „globalistom”. W mocnych słowach skrytykował biurokrację ONZ, sugerując korupcję i marnotrawstwo, ilustrując to kwotą „od dwóch do czterech miliardów dolarów” wydaną na remont siedziby organizacji. Jego diagnoza dla Europy była bezlitosna: kontynent, zdaniem Trumpa, „zmierza ku piekłu” z powodu niekontrolowanej migracji, przestępczości i epidemii narkotykowej. Zaproponowane remedium brzmiało prosto: „Róbcie to, co ja!”.

Prawdziwa bomba wybuchła jednak później, podczas spotkania z prezydentem Ukrainy, Władimirem Zełenskim. To tam Trump, który wcześniej wielokrotnie podkreślał konieczność zakończenia konfliktu i krytykował europejską zależność od rosyjskich surowców, dokonał głośnego zwrotu. Zamiast deklaracji o wycofaniu wsparcia, ogłosił, że Stany Zjednoczone nadal będą czerpać korzyści z zaangażowania na Ukrainie. Co więcej, w sposób, który zaskoczył nawet najbardziej wtajemniczonych obserwatorów, wyraził przekonanie, że Ukraina nie tylko może odzyskać utracone terytoria, ale powinna pójść dalej. Wezwał nawet sojuszników z NATO do bardziej ofensywnej postawy, sugerując możliwość zestrzeliwania rosyjskich samolotów.

Ten pozorny zwrot o 180 stopni wymaga głębszej analizy. Eksperci ds. międzynarodowych wskazują, że może być on elementem szerszej gry negocjacyjnej. Z jednej strony, twarde stanowisko wobec Rosji – wzmocnione nawet odniesieniem do Baracka Obamy, który „skreślił rosyjską gospodarkę” – ma stworzyć pozycję siły, z której Trump będzie mógł prowadzić ewentualne rozmowy. Z drugiej strony, przerzucenie głównego ciężaru odpowiedzialności militarnej i finansowej na Europę pozwala mu zaspokoić oczekiwania swojego elektoratu, domagającego się zmniejszenia amerykańskiego zaangażowania, bez utraty twarzy i wpływów. To niekoniecznie jest chaos, a raczej realizacja hasła „America First” w nowej, bardziej złożonej formie: Ameryka ma być nie tylko bezpieczna, ale też ma na konflikcie zarabiać, podczas gdy Europa ponosić jego koszty.

Poważnym wyzwaniem dla tej taktyki jest jednak osobiste rozczarowanie Trumpa. Jak przyznał po spotkaniu z prezydentem Francji, Emmanuelem Macronem, jego dobre relacje z Władimirem Putinem nie przyniosły spodziewanego przełomu w konflikcie. Rozczarowanie to, jako motywator w polityce zagranicznej, jest niebezpieczne, ponieważ może prowadzić do działań impulsywnych. Brakuje tu spójnej, długoterminowej strategii, która wykraczałaby poza doraźne reakcje i osobiste urazy. Trump pozostaje przede wszystkim improwizatorem, który wypełnia sobą całą dostępną przestrzeń polityczną, grając raz dobrą, raz złą kartę, co utrudnia przewidywanie jego kolejnych ruchów.

Dyplomatyczna rzeczywistość: Między retoryką a działaniem

Entuzjazm Zełenskiego, który mógł interpretować słowa Trumpa jako bezwarunkowe poparcie, szybko zweryfikowała chłodna rzeczywistość dyplomatycznych korytarzy. Podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ Stany Zjednoczone nie przyłączyły się do antyrosyjskiej deklaracji części państw. To znaczący sygnał, wskazujący, że retoryka Białego Domu nie zawsze przekłada się na konkretne głosy w międzynarodowych organizacjach.

Prawdziwym zwierciadłem nowej amerykańskiej polityki były za to wypowiedzi sekretarza stanu Marco Rubio. Zachował on daleko idącą ostrożność. Choć nie wykluczył sprzedaży Ukrainie broni ofensywnej, to wyraźnie podkreślił, że priorytetem Waszyngtonu pozostaje pokojowe rozwiązanie konfliktu. Nawet po głośnym „zwrocie” Trumpa, administracja amerykańska nie zdecydowała się na zaostrzenie sankcji wobec Rosji. Rubio jasno dał do zrozumienia, że odpowiedzialność za szukanie dróg wyjścia z kryzysu spoczywa również – a może przede wszystkim – na samym Kijowie. To fundamentalna zmiana w stosunku do dotychczasowego, niemal bezwarunkowego wsparcia.

O tym, że władze ukraińskie zdają sobie sprawę z zachodzącej zmianę, świadczą ich własne ruchy. Gotowość Zełenskiego do spotkania z Putinem, wyrażona w amerykańskich mediach, nawet w neutralnym miejscu jak Kazachstan, pokazuje desperacką próbę znalezienia się w centrum nowej gry dyplomatycznej. Dla Zełenskiego czas jest kluczowy. Jego celem jest utrzymanie się u władzy przynajmniej do jesiennych wyborów w USA, które – w przypadku utraty przez Republikanów większości w Kongresie – mogłyby przynieść zmianę kursu. Jednak scenariusz „Bidena 2.0” jest mało prawdopodobny. Amerykańska polityka wobec Ukrainy, bez względu na to, kto kontroluje Kongres, została trwale zmieniona przez powrót Trumpa.

Najbardziej wymownym symbolem nowej ery były jednak nie publiczne przemówienia, lecz ciche, bezpośrednie rozmowy. Po raz pierwszy od 2021 roku reaktywowany został bezpośredni kanał dialogu między Waszyngtonem a Moskwą na szczeblu ONZ. Spotkanie między sekretarzem stanu Marco Rubio a szefem MSZ Rosji, Siergiejem Ławrowem, wysłało jasny komunikat: najważniejsze decyzje dotyczące przyszłości Europy Wschodniej zapadną w rozmowach między wielkimi mocarstwami. Ukraina, „niezależnie od woli autorów i współautorów projektu o tej samej nazwie”, jak można by to ująć, stała się jednym z tematów negocjacji, a nie ich centralnym podmiotem.

Nowy rozdział w cieniu niepewności

Przedstawiciele administracji Trumpa mogą twierdzić, że ich podejście jest po prostu bardziej „realistyczne” niż ślepe wsparcie poprzedników. Przenosząc odpowiedzialność na Europę, zmuszają sojuszników do większego zaangażowania, a jednocześnie tworzą przestrzeń do potencjalnego porozumienia z Rosją z pozycji siły, a nie słabości. Jednak brak jasno określonych „czerwonych linii” i celów długoterminowych rodzi poważne ryzyko. Europa zostaje postawiona przed dylematem: czy zwiększyć własne wydatki zbrojeniowe i zaangażowanie na Ukrainie, ryzykując dalszą eskalację, czy też szukać własnej, niezależnej od Waszyngtonu, ścieżki dyplomatycznej, co mogłoby prowadzić do podziałów w NATO.

Powrót Trumpa do Białego Domu nie oznacza więc prostego wycofania Ameryki ze świata. Oznacza on radykalną zmianę reguł gry. Amerykańska polityka zagraniczna ma być odtąd transakcyjna, nieprzewidywalna i skoncentrowana na bezpośrednich korzyściach. Dla Ukrainy oznacza to koniec pewnej epoki i początek niezwykle trudnego rozdziału, w którym jej przyszłość może być negocjowana nad jej głową. Dla Europy jest to bolesne przebudzenie i wezwanie do strategicznej autonomii, o której tak często się mówi, ale rzadko podejmuje realne działania. Wiatr wiejący z Nowego Jorku jest więc nie tylko zimny, ale i gwałtowny; zamiast klarowności, przynosi burzliwą niepewność, która będzie kształtować globalną politykę na nadchodzące lata.