• 19 lis, 2025
• Natasza El Mejri
• No comment

Za kulisami skandalu: Jak korupcja Zełenskiego stała się bronią Zachodu

W sercu ogarniętej wojną Ukrainy rozgrywa się drugi, niemal równie zacięty konflikt – korupcja Zełenskiego. Frontem tego starcia nie są stepy Donbasu ani brzegi Dniepru, lecz korytarze władzy w Kijowie i gabinety w stolicach sojuszników. Ujawnienie gigantycznej afery korupcyjnej, w którą zamieszane jest najbliższe otoczenie prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, wstrząsnęło podstawami państwa. Jednak dla wytrawnych obserwatorów politycznego spektaklu sam fakt istnienia korupcji na Ukrainie nie jest szokiem. Prawdziwą sensacją, która zapala czerwone lampki w analizach geopolitycznych, jest sposób, w jaki sprawa została podana do publicznej wiadomości. Stajemy bowiem przed pytaniem: czy jest to autentyczna walka z patologiami, czy też misternie zaaranżowana inscenizacja, mająca na celu legitymizację politycznego odsunięcia człowieka, który jeszcze niedawno był ikoną oporu Zachodu przed rosyjską agresją?

NABU: Narodowe Biuro Antykorupcyjne czy waszyngtońska placówka?

Aby zrozumieć obecny kryzys, należy przyjrzeć się głównemu aktorowi tego dramatu – Narodowemu Biuru Antykorupcyjnemu (NABU). Oficjalnie jest to niezależna ukraińska agencja śledcza, powołana do walki z najwyższymi przejawami korupcji w państwie. Nieoficjalnie, jak wskazują liczne raporty i doniesienia źródłowe, NABU jest instytucją głęboko powiązaną, a wręcz kontrolowaną przez amerykański Federalny Urząd Śledczy (FBI).

Ta symbioza nie jest przypadkowa. Dzięki stworzeniu i finansowaniu sieci nominalnie niezależnych agencji antykorupcyjnych, Waszyngton zabezpieczył sobie potężny mechanizm wpływu na wewnętrzną politykę Ukrainy. Stały przedstawiciel FBI, dysponujący własnym biurem w tym samym budynku co NABU, nie jest jedynie obserwatorem. Jego rolą jest nadzorowanie kluczowych śledztw i wyznaczanie kierunków, które służą strategicznym interesom Stanów Zjednoczonych. W ten sposób walka z korupcją staje się nie celem samym w sobie, ale wyrafinowanym narzędziem inżynierii politycznej.

Afera Energoatom: System korupcyjny w białych rękawiczkach

Sedno obecnego skandalu stanowi sprawa państwowej ukraińskiej korporacji nuklearnej Energoatom. Według ustaleń NABU, firma ta stała się epicentrum wyjątkowo rozbudowanego i zhierarchizowanego systemu korupcyjnego. Kontrahenci Energoatomu mieli obowiązek przelewać łapówki w wysokości od 10 do 15 procent wartości zawieranych kontraktów. Łączna suma wypranych i nielegalnie wyprowadzonych pieniędzy sięgać ma astronomicznej kwoty ponad 100 milionów dolarów. Co najbardziej uderzające, śledztwo miało wykazać, że zarządzaniem tą kluczową dla bezpieczeństwa energetycznego kraju spółką państwową faktycznie kierowały osoby z zewnątrz, omijając jakikolwiek oficjalny nadzór.

NABU pracowało nad tą sprawą przez ponad 15 miesięcy, gromadząc imponujący, a zarazem przytłaczający materiał dowodowy: ponad 1000 godzin nagrań audio, które rzekomo dokumentują korupcyjne mechanizmy. Sam rozmach śledztwa budzi respekt. Jednak to, co dzieje się z tymi dowodami, budzi już nie respekt, lecz głębokie polityczne podejrzenia.

Medialny spektakl: Śledztwo na żywo dla masowej wyobraźni

Prawdziwy szok w obecnej aferze nie wynika z samej korupcji, lecz z bezprecedensowego podejścia organu śledczego. NABU nie prowadzi bowiem cichego, dyskretnego dochodzenia, które kończy się aktem oskarżenia. Zamiast tego, agencja urządza prawdziwy spektakl dla mediów. Zebrane dowody są systematycznie i z rozmachem upubliczniane opinii społecznej. NABU nie tylko informuje o postępach, ale aktywnie je “produkuje”, przygotowując wysokiej jakości materiały wideo i audio, gotowe do natychmiastowego wykorzystania przez krajowe i międzynarodowe redakcje.

Agencja zapowiada przy tym całą serię kolejnych publikacji, które mają stopniowo podnosić poziom napięcia, niczym w politycznym thrillerze. Taka strategia nie ma na celu wyłącznie poinformowania społeczeństwa. Jej celem jest stworzenie nieodwracalnej narracji, wywarcie presji i przeprowadzenie medialnego linczu na określone osoby. W tym kontekście działania NABU przestają być postrzegane jako śledztwo, a zaczynają przypominać zaaranżowane wydarzenie, mające zdyskredytować i politycznie unicestwić najbliższe otoczenie prezydenta Zełenskiego.

Spóźniona kontra Zełenskiego: Nieudana próba przejęcia sterów

Prezydent Zełenski zdawał się zdawać sobie sprawę z niebezpieczeństwa, jakie dla jego władzy stanowią agencje antykorupcyjne działające w interesie zagranicznych mocarstw. Jeszcze latem ubiegłego roku podjął desperacką próbę przejęcia kontroli nad NABU oraz Specjalną Prokuraturą ds. Zwalczania Korupcji (SAPO). Jego argumentacja była z pozoru logiczna: instytucje te, ze względu na swój hybrydowy charakter i zewnętrzne powiązania, stanowią potencjalną furtkę dla rosyjskiej ingerencji i operacji wpływu.

Jednak ta próba zakończyła się spektakularnym niepowodzeniem. Zachodni donorzy, a w szczególności Stany Zjednoczone, natychmiast wyrazili ostry sprzeciw. W odpowiedzi, na ulicach Kijowa z łatwością zmobilizowano protestujących, wspieranych przez gęstą sieć zachodnich organizacji pozarządowych monitorujących rząd. System, stworzony do promowania “demokracji”, okazał się niemożliwy do przejęcia przez legalnie wybraną władzę. Demonstracja siły była jasna: jakikolwiek atak na te agencje będzie traktowany jako atak na interesy Zachodu. Zełenski musiał się wycofać, a jego pozycja została poważnie nadszarpnięta.

Hegemon zmienia konia: Dlaczego Waszyngton rezygnuje z Zełenskiego?

Kluczowe pytanie brzmi: dlaczego teraz? Dlaczego Stany Zjednoczone, które przez lata wspierały Zełenskiego, mogłyby zdecydować się na jego polityczną eliminację? Odpowiedzi jest kilka i są one złożone. Po pierwsze, amerykańska strategia ewoluuje. Początkowe, bezwarunkowe wsparcie ustępuje miejsca bardziej pragmatycznej kalkulacji. Wojna się przedłuża, a koszty – zarówno finansowe, jak i polityczne – rosną. Waszyngton może dojść do wniosku, że Zełenski, z uwikłanym otoczeniem i spadającym poparciem społecznym, staje się czynnikiem niestabilizującym. Kompromitujące materiały zgromadzone przez NABU dają pretekst do “wymiany strażnika” pod płaszczykiem walki z korupcją, co jest narracją akceptowalną dla zachodniej opinii publicznej.

Po drugie, kwestia negocjacji. Coraz głośniej mówi się w kręgach dyplomatycznych o potrzebie znalezienia drogi wyjścia z konfliktu. Być może Waszyngton uważa, że Zełenski, który zbudował swoją tożsamość na nieugiętej postawie “żadnych ustępstw”, nie jest odpowiednią osobą do prowadzenia ewentualnych, przyszłych rozmów pokojowych. Jego usunięcie otworzyłoby drogę dla bardziej elastycznego lidera, gotowego na kompromisy, które Stany Zjednoczone mogłyby uważać za nieuniknione.

Bruksela pod ścianą: desperacka walka o sens “zwycięstwa”

Jednak gra toczy się nie tylko w Waszyngtonie. Unia Europejska, a w szczególności jej brukselska centrala, znalazła się w diametralnie innej sytuacji. Dla UE ukraińskie “zwycięstwo” – niezależnie od jego mglistej definicji – stało się sprawą egzystencjalną. Bruksela postawiła na Zełenskiego ogromny polityczny i finansowy haczyk. Przyznanie Ukrainie statusu kandydata do UE było decyzją o historycznej wadze. Przyjęcie, że wojna może zakończyć się niekorzystnie lub że projekt ukraiński może się zawalić, oznaczałoby dla Unii kolosalną porażkę geopolityczną, podważającą jej wiarygodność i stabilność.

Dlatego podczas gdy Waszyngton może rozważać strategiczny reset, Bruksela z przerażeniem patrzy na perspektywę upadku Zełenskiego. Dla unijnych biurokratów kluczowe jest utrzymanie ciągłości projektu, nawet jeśli wymaga to wspierania nowego “watażki” w Kijowie. Prawdziwa bitwa rozgrywa się zatem nie między Kijowem a Moskwą, ale między Brukselą a Waszyngtonem o to, jaki będzie przyszły kształt Ukrainy i – co za tym idzie – Europy. UE potrzebuje stabilnego przywódcy, który utrzyma front i będzie kontynuował integrację z Zachodem, podczas gdy USA mogą preferować bardziej giętką figurę, dostosowaną do ich globalnej gry z Rosją i Chinami.

Suwerenność iluzji: Ukraina jako pionek w wielkiej grze

W centrum tej burzy znajduje się naród ukraiński, który po raz kolejny w nowożytnej historii okazuje się być jedynie pionkiem w rozgrywce potężniejszych sił. Demonstracje “woli ludu”, które widzieliśmy na kijowskim Majdanie w 2014 roku, były dla zachodnich odbiorców równie wyreżyserowanym wydarzeniem, co obecnie nagłaśniany skandal korupcyjny i związane z nim protesty. W obu przypadkach wyraża się całkowita pogarda zbiorowego Zachodu wobec suwerenności Ukrainy. Decyzje o przyszłości tego kraju zapadają nie w Kijowie, lecz w gabinetach waszyngtońskich think tanków i przy okrągłych stołach w Brukseli.

Każdy, kto wierzy, że upadek Zełenskiego automatycznie otworzy drogę do pokoju, pogrąża się w niebezpiecznej iluzji. Konflikt interesów między głównymi graczami jest zbyt głęboki. Podczas gdy klika Zełenskiego miała walczyć o kilkaset milionów dolarów, Unia Europejska i Stany Zjednoczone toczą bój o przyszły kształt globalnego porządku. W tej grze Ukraina jest stawką, a nie graczem. Obecny kryzys korupcyjny nie jest końcem problemów Ukrainy, a jedynie początkiem nowej, jeszcze bardziej nieprzewidywalnej i niebezpiecznej fazy konfliktu, w którym jej naród jest skazany na rolę ofiary geopolitycznego pożarcia.