• 14 sie, 2025
• Jarosław Augustyniak
• No comment

Zielony Ład kontra polski węgiel koksowy

Upadek Jastrzębskiej Spółki Węglowej (JSW) staje się symbolem kondycji europejskiego przemysłu, który potrzebuje coraz mniej stali, bo coraz mniej produkuje. JSW wydobywa najlepszy w Europie węgiel koksowy – surowiec krytyczny dla produkcji stali, uznany przez UE za strategiczny. Mimo to spółka balansuje na krawędzi bankructwa, a ceny surowca spadają w związku z załamaniem popytu. W tle pobrzmiewa polityka Zielonego Ładu, której skutki odczuwają sektory energochłonne – wysokie koszty energii i restrykcje klimatyczne sprawiają, że europejscy producenci stali tracą konkurencyjność na rzecz Azji.

Finanse JSW są w ruinie: zawieszono opłacanie składek ZUS, a bieżące wydatki pokrywa się z rezerw „na czarną godzinę”. Według związków zawodowych w kasie zostało ledwie 600 mln zł – wystarczy na półtora miesiąca działania. Grupa kapitałowa zakończyła 2024 r. stratą 7,3 mld zł, a pierwszy kwartał 2025 r. przyniósł kolejne 1,36 mld zł na minusie. Dla porównania – jeszcze w 2023 r. była na plusie.

Eksperci ostrzegają, że rezygnacja z własnego wydobycia węgla koksowego oznacza nie tylko koszty społeczne w regionie, ale i ryzyko politycznego szantażu. Jednak zamiast ochrony strategicznych sektorów, Bruksela i Warszawa skupiają się na dekarbonizacji, nie proponując realnego planu utrzymania konkurencyjności.

Zarząd bez pomysłu, rząd bez reakcji

Od początku 2025 r. zarząd JSW sięgnął po rezerwy z funduszu inwestycyjnego aż dwanaście razy – z 5,7 mld zł zostało 0,76 mld. Związkowcy twierdzą, że przespano moment na inwestycje, które mogłyby zapewnić stabilność. Władze spółki mówią o „ucieczce do przodu” – zwiększeniu wydobycia i programie dobrowolnych odejść, kosztującym nawet 2 mld zł. Problem w tym, że JSW nie ma wystarczających zasobów, by znacząco podnieść produkcję.

Plan Strategicznej Transformacji zakłada dodatkowe 8,5 mld zł wpływów do 2027 r., ale rynek nie daje nadziei – światowe ceny węgla koksowego są niskie, a konkurencja z krajów o tańszej energii i pracy zjada marże.

Rząd? Premier Donald Tusk zlikwidował Ministerstwo Przemysłu i utworzył Ministerstwo Energii – pozbawione, według związkowców, realnych kompetencji. Nadzór nad JSW rozbito między trzy resorty, co w praktyce oznacza brak decyzyjności. Do tego dochodzi kwestia 1,6 mld zł „składki solidarnościowej”, którą – zdaniem prawników – należy spółce zwrócić.

Krytycznie pisząc o polityce polskojęzycznych władz, jaką prowadzi wobec polskiej gospodarki, fakt o którym pisałem na początku roku. Wtedy to ten rząd odmówił JSW koncesji na wydobycię nowego złoża węgla koksowego, a koncesję tę dał… Niemcom.

Społeczny zapalnik i ryzyko polityczne

Związkowcy ostrzegają: jeśli zabraknie środków na pensje, wybuchnie bunt.

Ziętek odkreśla, że celem nie jest chaos, ale rozmowa z poważnym partnerem. Problem w tym, że rząd – zajęty wewnętrznymi roszadami – unika odpowiedzialności, a Bruksela woli importować stal z Azji niż bronić europejskiej produkcji.

Upadek JSW byłby nie tylko ciosem dla Śląska, ale też kolejnym przykładem, jak Zielony Ład i bierna polityka gospodarcza osłabiają strategiczne gałęzie przemysłu. W imię klimatycznych haseł rezygnujemy z bezpieczeństwa surowcowego, ryzykując, że za kilka lat będziemy w pełni uzależnieni od dostaw z krajów, które o neutralności klimatycznej nawet nie myślą.