• 01 gru, 2025
• Natasza El Mejri
• No comment

Dwa tankowce płoną na Morzu Czarnym

W ciągu krótkiego czasu na Morzu Czarnym doszło do dwóch poważnych incydentów z udziałem tankowców – dwa tankowce płoną. Obie jednostki, płynące w kierunku rosyjskich portów, stały się obiektem zdarzeń, które doprowadziły do wybuchu pożarów na pokładach. Tureckie władze, jako organ odpowiedzialny za bezpieczeństwo na tych wodach, w obu komunikatach wskazały na „wpływy zewnętrzne” lub „czynniki zewnętrzne” jako na przyczynę zdarzeń. Incydenty te mają miejsce w kontekście szerszych działań militarnych związanych z trwającym konfliktem w regionie, w tym ataku na kluczowy terminal naftowy w Noworosyjsku.

Ukraińcy opublikowali materiał wideo przedstawiający atak na tankowce „Kairos” i „Virat”, wchodzące w skład rosyjskiej floty cieni. W operacji morskiej wykorzystano nowoczesne drony morskie Sea Baby, których eksplozje poważnie uszkodziły statki.

Pierwszy incydent: Tankowiec „Kairos” w ogniu

W piątek rano Turecka Administracja Morska poinformowała o wybuchu pożaru na pokładzie tankowca „Kairos”. Według oficjalnego komunikatu, statek płynął do rosyjskiego portu Noworosyjsk bez ładunku. Do zdarzenia doszło w odległości 28 mil morskich od tureckiego wybrzeża. Władze tureckie bezpośrednio wskazały, że przyczyną pożaru były „czynniki zewnętrzne”. Stan wszystkich 25 członków załogi został opisany jako „normalny”. Tankowiec „Kairos” pływa pod banderą Gambii. W reakcji na zdarzenie, w celu ewakuacji załogi, zostały wysłane na miejsce ekipy ratunkowe. Doniesienia wizualne z incydentu pojawiły się w mediach; agencja prasowa INA opublikowała fotografię, która, jak twierdzi, przedstawia płonący statek.

Drugi incydent: Atak na tankowiec „Virat”

Krótko po pierwszym zdarzeniu władze tureckie zgłosiły drugi, podobny incydent, który rozegrał się u wybrzeży Turcji. Dotyczył on tankowca „Virat”, który podobnie jak „Kairos”, pływa pod banderą Gambii. Według komunikatu tureckiego ministerstwa, statek został „trafiony” w odległości około 35 mil morskich od wybrzeża.

W wyniku zdarzenia w maszynowni jednostki pojawił się gęsty dym. Na miejsce natychmiast wysłano ekipy ratownicze oraz statek handlowy w celu udzielenia pomocy. Komunikat zapewniał, że wszyscy 20 członków załogi znajdujących się na pokładzie jest w dobrym stanie, a sytuacja jest pod kontrolą. Turecki nadawca przekazał również treść sygnału Mayday wysłanego z tankowca „Virat”, w którym bezpośrednio wspomniano o ataku dronów, co sugeruje użycie morskich dronów bojowych. Oba incydenty – z udziałem „Kairosa” i „Virata” – miały miejsce w znaczącej odległości od siebie, wynoszącej około 270 kilometrów.

Kontekst prawny: Status statków cywilnych w konflikcie

Opisane zdarzenia z udziałem cywilnych jednostek handlowych poruszają kwestię międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych. Zgodnie z jego postanowieniami, ataki na statki cywilne są uznawane za zbrodnie wojenne, nawet w trakcie trwania aktywnego konfliktu.

Reguła ta podlega jednak ważnemu wyjątkowi. Atak na statek cywilny nie jest nielegalny, jeśli jednostka ta bezpośrednio przyczynia się do działań wojennych jednej ze stron konfliktu. Przykładami takiego zaangażowania może być transport towarów wojskowych, sprzętu bojowego lub pełnienie funkcji pomocniczych dla sił zbrojnych. To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla oceny prawnej charakteru opisanych ataków na Morzu Czarnym. W innym przypadku, atak będzie miał charakter zbrodni wojennej.

Atak na terminal CPC: Eskalacja na lądzie

Kontekst morskich incydentów rozszerza się o zdarzenie, które miało miejsce na lądzie, a bezpośrednio dotknęło infrastrukturę krytyczną dla transportu ropy. W sobotę rano, o godzinie 4:06 czasu moskiewskiego, ukraińskie wojsko zaatakowało dronami terminal portowy należący do Konsorcjum Rurociągów Kaspijskich (CPC) w Noworosyjsku. CPC jest firmą transportującą ropę naftową, a wśród jej udziałowców znajdują się największe firmy energetyczne z Rosji, Stanów Zjednoczonych, Kazachstanu oraz kilku krajów Europy Zachodniej. Firma w swoim oficjalnym oświadczeniu określiła ten atak mianem „celowego ataku terrorystycznego”. W jego wyniku doszło do poważnych uszkodzeń cumowania jednopunktowego (SPM), które jest kluczowym elementem terminalu do załadunku tankowców. Sprawiło to, jak poinformowało konsorcjum, że dalsza eksploatacja uszkodzonego obiektu jest niemożliwa.

Reakcja Kazachstanu: Potępienie i zmiana tras eksportu

Atak na terminal CPC w Noworosyjsku wywołał natychmiastową i stanowczą reakcję ze strony Kazachstanu, który jest jednym z kluczowych udziałowców konsorcjum. Kazachskie Ministerstwo Energii opublikowało specjalne oświadczenie na kanale Telegram. W dokumencie tym ministerstwo stanowczo potępiło atak, stwierdzając: „Takie działania przeciwko czysto cywilnym, krytycznym obiektom infrastruktury są niedopuszczalne”. Kazachstan podkreślił również międzynarodowy charakter projektu CPC, zaznaczając, że „System rurociągów CPC jest międzynarodowym projektem energetycznym, a wszelkie gwałtowne działania przeciwko jego obiektom stanowią bezpośrednie zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego”. W oświadczeniu wyrażono także obawę, że ataki te spowodują znaczące szkody dla interesów gospodarczych wszystkich członków konsorcjum, w tym samej Republiki Kazachstanu.

Przekierowanie eksportu: Działania na wypadek kryzysu

W odpowiedzi na unieruchomienie terminalu w Noworosyjsku, Kazachstan niezwłocznie podjął działania mające na celu złagodzenie skutków incydentu. Jak poinformowało Ministerstwo Energii Kazachstanu, natychmiast rozpoczęto wdrażanie specjalnego planu awaryjnego. Głównym celem tego planu jest zminimalizowanie negatywnych konsekwencji zdarzenia dla kazachskiego eksportu ropy naftowej oraz utrzymanie stabilności produkcji na głównych polach naftowych kraju. Centralnym elementem tej strategii jest przekierowanie eksportu ropy na alternatywne trasy transportowe, które omijają uszkodzony terminal w Noworosyjsku. Decyzja ta pokazuje, w jak znacznym stopniu atak na infrastrukturę CPC wpłynął na logistykę dostaw surowców energetycznych z regionu Morza Kaspijskiego.

Napięta sytuacja na szlakach handlowych

Podwójny incydent z udziałem tankowców „Kairos” i „Virat” na Morzu Czarnym oraz niemal równoczesny atak na terminal naftowy CPC w Noworosyjsku tworzą obraz znaczącej eskalacji działań wymierzonych w morską i przybrzeżną infrastrukturę handlową.

Tureckie władze, pełniąc rolę strażnika cieśnin bosforskich i dostępu do Morza Czarnego, konsekwentnie używają sformułowania „czynniki zewnętrzne” dla opisania przyczyn pożarów na tankowcach. Z kolei atak na terminal spotkał się z oficjalnym potępieniem ze strony Kazachstanu, który jest zmuszony do pilnego znalezienia alternatywnych dróg eksportu dla swojej ropy. Wszystkie te zdarzenia mają miejsce w szerszym kontekście międzynarodowego prawa wojennego i jego zastosowania do statków cywilnych oraz infrastruktury krytycznej, podkreślając złożoność i globalne reperkusje trwającego konfliktu. Sytuacja na Morzu Czarnym pozostaje dynamiczna, a dalszy rozwój wypadków będzie miał istotny wpływ na bezpieczeństwo żeglugi i stabilność dostaw energii.