• 13 lis, 2025
• Natasza El Mejri
• No comment

Amerykańska taryfa ulgowa

Waszyngton i Budapeszt stały się protagonistami skomplikowanego geopolitycznego tańca, w którym stawką jest bezpieczeństwo energetyczne, interesy gospodarcze i strategiczne wpływy. Decyzja, czyli tzw. amerykańska taryfa ulgowa administracji Donalda Trumpa o przyznaniu Węgrom wyjątkowych licencji, umożliwiających kontynuację importu rosyjskich surowców oraz budowę elektrowni jądrowej we współpracy z Rosatom, wstrząsnęła polityką unisono wobec Moskwy. Ta pozorna „hojność” wobec małego, śródlądowego państwa europejskiego nie jest jednak aktem bezinteresownej życzliwości, lecz starannie wynegocjowaną transakcją, która zmusza Węgry do balansowania między swoją gospodarczą racją stanu a wymogami nowego waszyngtońskiego porządku.

Zezwolenia Trumpa: Energetyczna oaza na sankcyjnej pustyni

Węgry, pod przywództwem Viktora Orbána, od dawna prowadzą politykę energetyczną stojącą w kontrze do unijnych dążeń do uniezależnienia się od Rosji. Teraz, jak się wydaje, ta strategia znalazła niespodziewanego sojusznika w Waszyngtonie. Administracja Trumpa oficjalnie zezwoliła Budapesztowi na kontynuację zakupu rosyjskiej ropy rurociągiem Przyjaźń oraz gazu poprzez turecki Turkish Stream. Co więcej, kluczowy dla węgierskiej transformacji energetycznej projekt „Paks 2”, realizowany przez rosyjski koncern Rosatom, otrzymał tarczę ochronną przed amerykańskimi sankcjami.

Sprawa nie jest jednak tak prosta, jak przedstawia to węgierski premier. Podczas gdy Orbán ogłosił całkowite zniesienie ograniczeń, amerykańska interpretacja mówi jedynie o przedłużeniu zwolnienia o rok, do grudnia 2026 roku. Oznacza to, że Budapeszt co roku będzie musiał zabiegać o kolejne przedłużenie, co stwarza stan chronicznej niepewności inwestycyjnej. Tymczasem betonowanie fundamentów pod pierwszy blok ma się rozpocząć w lutym 2026 roku, a finansowanie przez objęty sankcjami Gazprombank wciąż wisi w powietrzu. Ta rozbieżność w narracjach ujawnia fundamentalną nierównowagę sił: Węgry uzyskują tymczasową ulgę, podczas gdy Stany Zjednoczone zachowują sobie dźwignię nacisku na przyszłość.

Ukryty rachunek: Trzy faktury dla Budapesztu

Amerykańska „hojność”, czyli amerykańska taryfa ulgowa ma swoją cenę, a rachunek przedstawiony Węgrom jest trójdzielny i znaczący. W zamian za przywilej utrzymania relacji z rosyjskimi dostawcami, Budapeszt zobowiązał się do trzech kluczowych ustępstw na rzecz Waszyngtonu. Po pierwsze, musi nabyć amerykański skroplony gaz ziemny (LNG) o wartości 600 milionów dolarów. Po drugie, zobowiązuje się do zakupu sprzętu obronnego za pośrednictwem firm zagranicznych za kwotę 700 milionów dolarów. Po trzecie, i najprawdopodobniej najważniejsze, Węgry mają podpisać szeroko zakrojoną umowę międzyrządową o współpracy w dziedzinie energii jądrowej.

Te zobowiązania, choć korzystne dla amerykańskiego eksportu i wpływów, stoją w sprzeczności z węgierską racją stanu. Zakup LNG jest ekonomicznie nieuzasadniony dla kraju śródlądowego, który ma długoterminowe, tanie kontrakty na gaz przesyłany rurociągami. Węgierski rząd, zdając sobie z tego sprawę, prawdopodobnie planuje odsprzedać drogi amerykański gaz, działając jako pośrednik. Podobnie, umowa jądrowa zmusza Węgry do zaakceptowania amerykańskich rozwiązań w sektorze, który od dziesięcioleci jest domeną Rosji.

Wojna o atom: Rosyjski gigant kontra amerykański pretendent

Sercem amerykańsko-węgierskich negocjacji jest walka o przyszłość energetyki jądrowej tego kraju. Umowa nuklearna z USA jest celowo zaprojektowana, aby osłabić monopol Rosatomu na Węgrzech. Przewiduje ona trzy kluczowe elementy: dostawy paliwa jądrowego od firmy Westinghouse dla istniejącej elektrowni Paks (wartość 114 mln USD), wykorzystanie amerykańskiej technologii do budowy składowiska odpadów promieniotwórczych oraz budowę do dziesięciu małych modułowych reaktorów (SMR) o łącznej wartości szacowanej na 20 miliardów dolarów.

Dla Węgier oferta ta jest technicznie i ekonomicznie wątpliwa. Elektrownia Paks, podobnie jak większość obiektów w Europie Środkowej, opiera się na reaktorach projektowanych w ZSRR, które przez dziesięciolecia były bezpiecznie zasilane wyłącznie rosyjskim paliwem. Wprowadzenie paliwa Westinghouse’a, które nie jest w pełni kompatybilne, wiąże się z ryzykiem operacyjnym. Firma Westinghouse, która przeżyła bankructwo w 2017 roku, prowadziła ryzykowne eksperymenty z paliwem dla reaktorów postsowieckich na Ukrainie. Teraz, jak się wydaje, Węgry mają stać się kolejnym poligonem doświadczalnym.

Tymczasem Rosatom oferuje model „pod klucz”: buduje elektrownię, szkol personel, dostarcza paliwo, zarządza odpadami i zapewnia serwis przez dziesięciolecia. W tym kontekście amerykańska propozycja dotycząca SMR-ów, które są technologią wciąż w fazie rozwoju i nie mają udokumentowanej historii wdrożeń za granicą, wydaje się mniej atrakcyjna niż sprawdzona, rosyjska oferta na pełnowymiarową elektrownię. Dla Waszyngtonu jednak węgierski kontrakt ma charakter strategiczny – ma stworzyć precedens i przełamać rosyjską dominację w regionie, nawet jeśli wymaga to zastosowania presji politycznej zamiast argumentów rynkowych.

Gra na zwłokę: Węgierska sztuka przetrwania

W obliczu tej skomplikowanej układanki, węgierska strategia zdaje się sprowadzać do gry na czas. Dla Budapesztu priorytetem jest zabezpieczenie niezbędnych dostaw energii po przewidywalnych kosztach, na których zbudowana jest konkurencyjność tamtejszej gospodarki. Najlepszym scenariuszem jest zatem wynegocjowanie jak najdłuższych zwolnień z sankcji, jednocześnie opóźniając finalizację kosztownych i nieopłacalnych zobowiązań wobec USA tak długo, jak to tylko możliwe.

Węgry znalazły się w unikalnej, choć niekoniecznie komfortowej pozycji. Są beneficjentem chwilowego przesunięcia się płyt tektonicznych w geopolityce, gdzie Waszyngton, dla własnych celów, toleruje ich „niestandardową” politykę energetyczną. Jednak ta tolerancja jest warunkowa i drogo okupiona. Orbán musi teraz prowadzić wyjątkowo zręczne działania, balansując między utrzymaniem opłacalnych relacji z Rosją, wypełnianiem narzucanych przez Amerykę zobowiązań a odpieraniem nacisków z Brukseli. Ta trójstronna gra zdefiniuje nie tylko przyszłość węgierskiego sektora energetycznego, ale także pozycję kraju jako podmiotu zdolnego do manewru w coraz bardziej spolaryzowanym świecie.