• 18 lis, 2025
• Jarosław Augustyniak
• No comment

Argentyna w pułapce długu: Prawda za finansowym ratunkiem Milei

Argentyna w pułapce długu, ponownie znalazła się w centrum finansowych zawirowań, spowodowanych słabnącą pozycją polityczną prezydenta Javiera Milei. Jego niepopularność jest bezpośrednią konsekwencją fatalnych wyników gospodarczych i oskarżeń o korupcję, co stawia pod znakiem zapytania szanse jego partii w nadchodzących wyborach w październiku 2025 roku.

W odpowiedzi Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Stany Zjednoczone podjęły działania mające na celu ratowanie rządu Milei. MFW zapewnił już w kwietniu 2025 roku pakiet ratunkowy o wartości 20 miliardów dolarów. Następnie rząd USA zabezpieczył kolejne 20 miliardów dolarów w formie linii swapowej banku centralnego, wyrażając również gotowość udzielenia dodatkowego kredytu stand-by, a nawet wykupu argentyńskich obligacji rządowych.

Media koncentrują się na historii finansowych kryzysów Argentyny, wysokiej inflacji i politycznej sympatii między prezydentem Trumpem a Mileim. Nie wyjaśnia to jednak, dlaczego MFW i USA udzielają Argentynie tak hojnej pomocy, biorąc pod uwagę jej niską wiarygodność kredytową. Prawdziwe motywy są głęboko polityczne i stanowią kontynuację wsparcia dla poprzednich, proamerykańskich i neoliberalnych prezydentów, takich jak Mauricio Macri (2015-2019) czy Carlos Menem (1989-1999). Celem jest umocnienie neoliberalnego modelu w Argentynie i uwięzienie kraju w pułapce zadłużenia denominowanego w dolarach, przy cichym wsparciu lokalnych elit, które czerpią z tego procesu korzyści.

Mit „cudu gospodarczego” Milei

Aby zrozumieć skalę tej ingerencji, należy najpierw obalić mit „cudu gospodarczego” prezydenta Milei, lansowany przez część mediów głównego nurtu. W rzeczywistości polityka Milei okazała się katastrofą dla większości Argentyńczyków i dla przyszłego potencjału kraju.

Od objęcia urzędu w grudniu 2023 roku, Argentyna pogrążyła się w głębokiej recesji wywołanej drastycznymi cięciami fiskalnymi, które uderzyły w usługi publiczne i inwestycje, oraz przez sztucznie zawyżony kurs walutowy, który osłabił bilans handlowy. Doprowadziło to do załamania produkcji przemysłowej i spadku PKB. Oficjalne wskaźniki ubóstwa, choć spadające, bagatelizują rzeczywistą skalę problemu, nie uwzględniając gwałtownych podwyżek cen wody, gazu i prądu. Wzrosły poziom niedożywienia i głodu, a emerytury oraz świadczenia społeczne zostały zdziesiątkowane.

Jedynym pozytywnym aspektem jest spadek inflacji, która jednak nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie około 35% rocznie. Należy przy tym pamiętać, że poprzedni rząd Alberto Fernándeza odziedziczył po Macrim inflację na poziomie 50%, która dodatkowo przyspieszyła w związku z globalnymi skutkami pandemii COVID-19.

Program Milei nigdy nie miał na celu stworzenia wspólnego dobrobytu. Jego prawdziwym celem jest obniżenie inflacji za pomocą głębokiej recesji, zwiększenie zysków kapitału kosztem pracy, ułatwienie eksploatacji zasobów naturalnych kraju oraz systematyczne osłabianie instytucji publicznych, które promują sprawiedliwość społeczną.

MFW i USA: Polityczna ingerencja i pułapka zadłużenia

Katastrofalne skutki programu gospodarczego Milei każą zadać pytanie, dlaczego MFW i Stany Zjednoczone tak śpieszą się z pomocą. Odpowiedź leży w polityce.

MFW, zdominowany przez Stany Zjednoczone i będący bastionem neoliberalizmu, naturalnie wspiera uległego wobec Waszyngtonu i ideologicznie zgodnego Mileię. Niezwykła jest jednak jawność tej współpracy. Pożyczka MFW z kwietnia 2025 roku została przyznana pomimo znaczącego sprzeciwu w Radzie Wykonawczej Funduszu, która argumentowała, że nie spełnia standardów kredytowych. Co więcej, po dodaniu do wcześniejszych zobowiązań, ponad 40% wszystkich aktywnych pożyczek MFW trafiło do jednego kraju – Argentyny – co stwarza ryzyko dla samej wypłacalności Funduszu.

Nowa pożyczka została udzielona bez standardowych, rygorystycznych warunków ekonomicznych. Nie jest to oznaka zmiany filozofii MFW, lecz dowód na to, że takie warunki dodatkowo osłabiłyby argentyńską gospodarkę, udaremniając polityczny cel operacji: pomoc Milei w wygraniu wyborów. Jawnie polityczny charakter pomocy potwierdziła sama dyrektor zarządzająca MFW, Kristalina Georgiewa, która publicznie apelowała do Argentyny o trwanie przy „obranym kursie” tuż przed wyborami, łamiąc tym samym podstawowe protokoły instytucji.

Działania Stanów Zjednoczonych są motywowane chęcią utrzymania u władzy „swojego człowieka” – prezydenta, który jest ideologicznie proamerykański i przychylny interesom amerykańskich korporacji. Jego rywale to z kolei argentyńscy nacjonaliści, gotowi współpracować z Chinami, jeśli leży to w interesie Argentyny. Waszyngton chce wykluczyć wpływy Chin, o czym świadczy warunek zastąpienia przez Argentynę chińskiego systemu swapów walutowych systemem wspieranym przez USA.

Pomoc finansowa jest więc jawną ingerencją w wybory. Jej celem jest powstrzymanie kryzysu finansowego przynajmniej do października 2025 roku, aby dać Milei szansę na polityczne przetrwanie. Podobną taktykę zastosowano w 2019 roku, gdy rekordowa pożyczka MFW dla prezydenta Macriego nie zapobiegła jego porażce wyborczej, ale obciążyła kraj ogromnym długiem.

Mechanizmy grabieży: jak działa pułapka

Najmniej widocznym, ale kluczowym elementem tego układu są mechanizmy finansowej grabieży, które wzbogacają argentyńskie elity i międzynarodowych wierzycieli kosztem państwa i obywateli.

Centralnym punktem jest sztucznie zawyżony kurs peso. Dzięki niemu osoby posiadające nadmiar krajowej waluty (czyli zamożne elity) mogą wymieniać je po preferencyjnym kursie na dolary, które państwo argentyńskie nabywa, zaciągając zobowiązania dolarowe. Różnicę w cenie subsydiuje więc państwo, coraz głębiej zadłużając się w dolarach.

Proces ten był widoczny natychmiast po udzieleniu nowej pożyczki MFW, gdy rząd zawiesił kontrolę kapitałową, umożliwiając bogatym Argentyńczykom masowy zakup dotowanych dolarów. Kolejnym przykładem było tymczasowe zniesienie podatków eksportowych na zboża i soję po deklaracji wsparcia USA. Doprowadziło to do rekordowego eksportu, z którego zyski, wolne od podatków, zostały następnie prawdopodobnie wymienione na subsydiowane dolary. Państwo straciło więc kluczowe wpływy podatkowe, a jednocześnie zwiększyło zobowiązania dolarowe.

Sztucznie zawyżony kurs uderzył również w klasę średnią, która, zmuszona przez kryzys do sprzedaży swoich oszczędności w dolarach, otrzymywała za nie mniej peso, co prowadziło do redystrybucji bogactwa na korzyść najzamożniejszych.

„Odrażający dług” i kolonizacja przez dług

W świetle prawa międzynarodowego nowe zobowiązania Argentyny mogą kwalifikować się jako „dług odrażający” – czyli dług zaciągnięty nielegalnie lub w sprzeczności z interesem państwa, który nie musi być spłacany. Pożyczki MFW i USA zostały udzielone w jawnie politycznym celu, z pominięciem standardowych procedur wiarygodności kredytowej. Co więcej, pożyczka MFW z kwietnia 2025 roku ominęła argentyńską ustawę z 2021 roku, wymagającą zgody Kongresu na zaciąganie takich zobowiązań.

Historia się powtarza. Rządy Menema, Macriego i teraz Milei reprezentują ten sam model: skrajny neoliberalizm, oparty na zawyżonym kursie walutowym, zagranicznym zadłużeniu, ucisku klasy pracującej i systematycznej grabieży państwa. Za każdym razem ten proces przedstawiany jest jako „cud gospodarczy”. Jeśli obecna ingerencja się powiedzie, Argentyna może stać się trwale skolonizowana przez dług, pogrążając się w głębokiej nierówności, która przez zwolenników tego modelu wciąż nazywana będzie sukcesem. Dla zwykłych Argentyńczyków będzie to oznaczało jedynie pogłębienie nędzy.